Choroby układu krążenia a zdrowie psychiczne

Co to jest optymalna opieka nad pacjentem z chorobami serca?

Optymalna opieka kardiologiczna powinna brać pod uwagę poprawę całego stanu zdrowia, a nie wyłącznie serca i naczyń. Powinna równolegle zauważać problemy zdrowia psychicznego i dążyć do jego poprawy.

Czy zdrowie psychiczne ma wpływ na serce?

Zdrowie psychiczne i zaburzenia zdrowia psychicznego współoddziałują ze zdrowiem serca i naczyń krwionośnych w sposób wielokierunkowy.

Na przykład:

• Pozytywne cechy zdrowia psychicznego wiążą się z lepszym zdrowiem serca, podczas gdy osoby z zaburzeniami zdrowia psychicznego są bardziej narażone na CVD.

• Ostre zdarzenia sercowo-naczyniowe (takie jak zawał serca czy udar mózgu) lub przewlekłe choroby układu sercowo-naczyniowego wpływają na zdrowie psychiczne, pogarszając istniejące wcześniej zaburzenia psychiczne lub wywołując nowe.

Co to są zaburzenia depresyjne? Jaka jest definicja zaburzeń depresyjnych wg Światowej Organizacji Zdrowia?

Według Światowej Organizacji Zdrowia zaburzenia depresyjne to często występujące zaburzenie psychiczne. Charakteryzuje się obniżonym nastrojem albo utratą odczuwania przyjemności i utrzymuje się przez długi czas.

Jakie są objawy zaburzeń depresyjnych?

Typowe objawy to uczucie smutku, beznadziejności, braku sprawczości, odczuwanie pustki, ale również problemy z koncentracją, utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność, obniżone poczucie wartości, poczucie winy oraz różnego rodzaju zaburzenia snu.

Co to jest depresyjny nastrój? Czy jest tożsamy z zaburzeniami depresyjnymi?

Depresyjny nastrój jest normalną reakcją na poważne, niekorzystne wydarzenia życiowe i problemy, takie jak utrata pracy, rozpad związku, utrata bliskiej osoby.

Co to jest lęk, a co to strach?

Lęk to emocja, która charakteryzuje się niepokojem, któremu mogą towarzyszyć niecharakterystyczne objawy fizyczne, ale też psychiczne, takie jak brak spokoju, zmęczenie, trudności z koncentracją, drażliwość, napięcie mięśni lub zaburzenia snu.

Jeśli lęk jest intensywny i nagły, może objawiać się jako atak paniki, z uczuciem kołatania serca, dusznością, zawrotami głowy, a nawet bólem w klatce piersiowej, uczuciem oszołomienia lub wrażeniem umierania trwającym kilka minut.

Strach i lęk są zjawiskami ściśle powiązanymi, ale różnią się orientacją czasową. Lęk jest „zorientowany na przyszłość” (tj. postrzegane lub przewidywane zagrożenia). Czyli lęk to niepokój o przyszłość.

Strach to reakcja na bezpośrednie zagrożenie, czyli coś, co dzieje się w teraźniejszości, odczuwanie niepokoju tu i teraz.

Co to jest PTSD?

Zespół stresu pourazowego (PTSD, z ang. post-traumatic stress disorder) to złożone i wyniszczające schorzenie, które jest konsekwencją narażenia na traumatyczne wydarzenia. Charakterystyczna jest utrata poczucia bezpieczeństwa danej osoby. Kiedyś rozpoznawano je u osób powracających z pola walki, dlatego nosiło nazwę zespołu stresu bojowego.

Czy trzeba opanować problemy ze zdrowiem psychicznym?

Przede wszystkim trzeba sobie zdawać sprawę z ich wagi. Napady paniki u osób po udanym leczeniu zawału serca czy po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego mogą przypominać objawy zawału serca. Jeśli zaburzenia depresyjne nie są leczone, to pacjenci mogą wielokrotnie, niepotrzebnie trafiać do szpitala z podejrzeniem zaostrzenia choroby wieńcowej. Jeśli taka sytuacja się powtarza, pacjent wielokrotnie trafia do szpitala, wykluczany jest zawał serca. Ale w pewnym momencie można rzeczywiście zignorować istotne objawy dotyczące układu sercowo-naczyniowego, zrzucając je na emocje, na napad paniki.

Jakie metody leczenia zaburzeń depresyjnych są skuteczne?

Jak wskazują ważne analizy, skuteczne jest połączenie opieki psychologicznej, psychiatrycznej z wysiłkiem fizycznym. Wysiłek fizyczny potęguje efekty terapeutyczne specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym. W jakim mechanizmie? Pod wpływem wysiłku do krwiobiegu wydzielane są endorfiny.

Czy rehabilitacja kardiologiczna ma sens?

Wyjątkowo ważny. Dobra rehabilitacja kardiologiczna to nie jest „kręcenie rowerkiem” czy biegi na bieżni. To prawdziwa kompleksowa opieka nad pacjentką czy pacjentem po ostrym incydencie wieńcowym, operacji serca czy zaostrzeniu niewydolności serca. To również kompleksowa edukacja dotycząca tego, w jaki sposób skutecznie zapobiegać nowym incydentom, a przynajmniej minimalizować ich ryzyko, co przekłada się na zmniejszenie ryzyka zaburzeń lękowych. Podczas rehabilitacji kardiologicznej odbywają się konsultacje z psychologiem i sesje relaksacyjne. To pomaga zarządzić emocjami.

Przygotowano na podstawie dokumentu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego: Uzgodnione stanowisko ESC dotyczące zdrowia psychicznego i chorób układu sercowo-naczyniowego z 2025 roku: opracowane pod auspicjami Komitetu ds. Wytycznych Praktyki Klinicznej ESC

Autor: dr n. med. Anna Słowikowska 

Autorka: Serce w dobrym stylu. Jak zatroszczyć się o swoje zdrowie

https://www.facebook.com/sercewdobrymstylu