Płytki krwi, czyli fascynujące elementy

Co to jest krew?

Tak w skrócie, krew to jeden z rodzajów tkanki łącznej. Składa się z komórek oraz płynu, czyli osocza. Krew to ważna tkanka, stanowi ok. 8% masy człowieka. Czyli jeśli ktoś waży około 80 kg, to mniej więcej 5 litrów krwi powinno krążyć w jego naczyniach. Elementy morfotyczne zajmują objętościowo około 45% krwi, a reszta to płyn.

Jak się można o tym przekonać?

Wystarczy po pobraniu krwi odwirować probówkę z pobraną krwią. Na dnie znajdą się elementy morfotyczne, a powyżej nich – płyn. Dolną warstwę stanowią erytrocyty, czyli czerwone ciałka krwi, powyżej nich układają się w cienką warstwę leukocyty, czyli białe ciałka krwi. Hematokryt to objętość zajmowana przez erytrocyty. Warto to wiedzieć, bo o hematokrycie mówi się dosyć często. I jak odbiera się wynik morfologii z laboratorium, to widnieje na nim cyferka oznaczająca hematokryt.

Co to są płytki krwi?

Płytki krwi to również morfotyczne składniki krwi. Płytki krwi, czyli trombocyty, to de facto fragmenty megakariocytów, które są pozbawione jąder komórkowych.

Jak długo żyją płytki krwi?

Około 10 dni.

Gdzie powstają płytki?

Płytki krwi powstają w szpiku kostnym w procesie zwanym trombocytopoezą. To skomplikowany proces, który wymaga udziału wielu substancji, dzięki którym komórki prekursorowe podlegają licznym przemianom, aż staną się pełnoprawnymi trombocytami gotowymi działać na rzecz swojego właściciela.

Jaki kształt mają płytki?

To zależy, czy są „uśpione”, czy „w akcji”.  Uśpione, nieaktywne mają kształt dyskoidalny i grzecznie krążą sobie w krwi. W tym kształcie są utrzymywane poprzez struktury zwane mikrotubulami. Aby płytki krwi były „grzeczne” (wtedy, kiedy mają takie być), potrzebują zdrowego śródbłonka naczyniowego. Śródbłonek naczyniowy to cudowna, pojedyncza warstwa komórek, która wyściela wszystkie naczynia krwionośne człowieka. Im ta warstwa jest zdrowsza, tym lepiej dla człowieka. Zdrowy śródbłonek naczyniowy to mniejsze ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Jaka jest funkcja płytek krwi?

Zasadniczą funkcją płytek krwi jest ochrona człowieka przez wykrwawieniem. Agregaty, czyli skupiska płytek krwi razem z białkiem o nazwie fibryna, zamykają uszkodzenia w ścianach naczyń. Płytki krążące we krwią są nieaktywne, okrągłe i nie tworzą agregatów. Ale gdy tylko dostają sygnał o uszkodzonym naczyniu, dochodzi do ich aktywacji. A aktywowane płytki zmieniają się nie do poznania, wypuszczają wypustki, uwalniają ze swoich ziarnistości liczne substancje tak, aby uformować skrzep, który ma na celu zatamować krwawienie.

Ile płytek potrzebuje człowiek?

W 1 mm³ krwi człowieka prawidłowo znajduje się od 150 tys. do 400 tys. płytek krwi. Taka ilość płytek zapewnia ochronę przed krwawieniem.

Co to jest małopłytkowość?

Małopłytkowość to liczba poniżej 150 tys. w 1mm3. Oczywiście, jeśli u kogoś we krwi znajduje się 140 tys. to nie ma tragedii. Trzeba kontrolować morfologię i sprawdzać trendy. Co to znaczy sprawdzać trendy? Kontrolować, czy ta liczba jest mniej więcej stała, czy obniża się. Jeśli się obniża, to taka osoba powinna być pod kontrolą hematologa. Gwałtowne obniżenie się liczby płytek nie jest bezpieczne. Grozi niekontrolowanym krwawieniem.

Jakie są przyczyny małopłytkowości?

Jest wiele przyczyn. Jedną z nich są nowotwory krwi. Diagnostyka małopłytkowości nie jest banalna. Wymaga wykonania wielu badań. Czasami konieczne jest pobranie szpiku i ocena jego komórek. Leczenie małopłytkowości uzależnione jest od przyczyny tego stanu.

Kiedy trzeba pogarszać funkcję płytek krwi?

Tak normalnie to cieszymy się, jeśli płytki krwi funkcjonują prawidłowo. Ale niestety czasami konieczne jest osłabianie funkcji płytek krwi. Dzieje się tak, gdy wskutek miażdżycy tętnic wieńcowych konieczne jest na przykład wykonanie angioplastyki z implantacją stentu. Aby nie doszło do zakrzepicy w stencie i aby płytki nie tworzyły w naczyniu niebezpiecznych konglomeratów, trzeba stosować leki pogarszające agregację płytek. Po implantacji stentu konieczne jest stosowanie 2 leków mających działanie przeciwpłytkowe. To aspiryna oraz jeden z trzech leków, takich jak: klopidogrel, prasugrel, tikagrelol. O tym, który z tych trzech leków powinien być zastosowany, decyduje lekarz.

Jaka jest cena za pogarszanie funkcji płytek krwi?

Przy stosowaniu leków przeciwpłytkowych łatwiej tworzą się siniaki, czyli drobne wylewy podskórne krwi. Ale czy to jest wygórowana cena za drożne tętnice wieńcowe po angioplastyce, czyli za życie?

---

Autor: dr n. med. Anna Słowikowska