Erytrocyty, czyli niezwykłe nośniki tlenu

Co to jest krew?

Krew to rodzaj tkanki łącznej. Składa się z komórek oraz płynu, czyli osocza. Krew to ważna
tkanka, stanowi ok. 8% masy człowieka. Jeśli ktoś waży około 80 kg, to mniej więcej 5 litrów krwi
powinno krążyć w jego naczyniach. Elementy morfotyczne zajmują objętościowo około 45% krwi.

Jak się można o tym przekonać?

Wystarczy po pobraniu krwi odwirować probówkę z krwią. Na dnie znajdą się elementy
morfotyczne, a powyżej nich – płyn. Dolną warstwę elementów morfotycznych stanowią erytrocyty,
czyli czerwone ciałka krwi, a powyżej erytrocytów układają się w cienką warstwę leukocyty, czyli
białe ciałka krwi.
Hematokryt to objętość zajmowana przez erytrocyty. Warto to wiedzieć, bo o hematokrycie mówi
się dosyć często. I jak odbiera się wynik morfologii z laboratorium, to widnieje na nim liczba
oznaczająca hematokryt.

Co to są erytrocyty i gdzie powstają?

Erytrocyty powstają w szpiku kostnym w procesie zwanym erytrocytopoezą. To skomplikowany
proces. Powstawanie krwinek czerwonych jest pobudzane przez różne związki, w tym przez
erytropoetynę produkowaną w nerkach. Niedobór erytropoetyny jest główną przyczyną
niedokrwistości w przypadku osób z niewydolnością nerek.

UWAGA!!! To polska hematolog Zofia Kuratowska w latach 60’ XX wieku wykazała, że produkcja
erytropoetyny odbywa się właśnie w nerkach.
Dzięki odkryciu erytropoetyny potrafimy produkować taki związek i dzięki rekombinowanej
erytropoetynie możemy ratować ludzi. Do zastosowania erytropoetyny istnieją konkretne
wskazania i przeciwwskazania. To nie jest tak, że każdej osobie z niedokrwistością podaje się ten
związek.

Jaki kształt i budowę mają erytrocyty?

Erytrocyty to okrągłe dwuwklęsłe komórki o średnicy około 8 mikrometrów. Około 30% masy
erytrocyta stanowi hemoglobina. Taki kształt erytrocytu ma sens, bo właśnie w części wklęsłej
znajduje się hemoglobina, która odpowiada za wiązanie gazów. Dwuwklęsły kształt to też zaleta

komunikacyjna. Taki kształt ułatwia zginanie się erytrocytów i przeciskanie przez naczynia
kapilarne, które są bardzo małe, mniejsze niż erytrocyty.
Bliska odległość hemoglobiny od błony komórkowej erytrocytu ułatwia procesy wymiany gazów.
Erytrocyty są pozbawione jądra komórkowego. To też ma sens, bo dzięki temu mogą przenosić
więcej tlenu.

Jaka jest funkcja erytrocytów w organizmie?

Zasadniczym zadaniem czerwonych ciałek krwi jest transport tlenu z płuc do tkanek oraz
dwutlenku węgla z tkanek do płuc. Dzieje się to za pośrednictwem hemoglobiny.

A coś więcej o hemoglobinie?

Hemoglobina to czerwony barwnik. Jest kluczowa dla transportu tlenu w organizmie. Składa się z 4
podjednostek. A każda podjednostka zawiera cząsteczkę hemu. Hemoglobina, wiążąc tlen, tworzy
oksyhemoglobinę. W jaki sposób? Tlen przyłącza się do żelaza w cząsteczce hemu.

Jak długo żyją erytrocyty?

Około 120 dni. Po tym czasie niszczone są w śledzionie.

Ile erytrocytów potrzebuje człowiek?

W 1 mm3 krwi człowieka prawidłowo znajduje się ok. 4,5-5 mln erytrocytów. Oczywiście to wartość
przeciętna.

Co to jest niedokrwistość?

Niedokrwistość to niedobór hemoglobiny. Diagnozę stawia się na podstawie wyniku morfologii krwi.
Interpretację wyników należy pozostawić lekarzowi, konkretna liczba krwinek i stężenie
hemoglobiny zależy od konkretnej sytuacji klinicznej konkretnej osoby. Przeciętnie u mężczyzn we
krwi znajduje się 16 g/dl hemoglobiny, a u kobiet 14 g/dl.

Jakie są przyczyny niedokrwistości?

Generalnie są dwie główne przyczyny niedokrwistości: upośledzone wytwarzanie krwinek
czerwonych albo nadmierna utrata krwinek spowodowana krwawieniem lub przyspieszonym
rozpadem krwinek (hemoliza). Przyspieszony rozpad oznacza, że krwinki żyją krócej niż powinny,
a szpik nie nadąża z ich wytwarzaniem. Krwawienie może być ostre albo przewlekłe. Diagnostyka
utajonego przewlekłego krwawienia może być naprawdę wymagająca.

Upośledzone wytwarzanie może być spowodowane wieloma czynnikami: od niedoboru żelaza,
witaminy B12, kwasu foliowego po zaburzenia funkcji szpiku, który przestaje być zdolny do
wytwarzania odpowiedniej ilości krwinek czerwonych. Czasami nie wystarczy podawanie doustne
preparatów żelaza czy witamin. W przypadku zaburzeń wchłaniania konieczne bywa podawanie
żelaza czy witaminy B12 w postaci dożylnej.

Jak niedokrwistość wpływa na układ krążenia?

Niekorzystnie. Erytrocyty są nośnikami tlenu, a bez tlenu tkanki całego ciała nie mogą prawidłowo
funkcjonować. Niedobór hemoglobiny i erytrocytów może być przyczyną zawałów serca, nasilenia
niewydolności serca.

Jakie są objawy niedokrwistości?

Najczęstsze to:

• uczucie osłabienia,
• duszność,
• gorsza koncentracja,
• zawroty głowy.

Czy duża ilość erytrocytów jest korzystna?

Nadmiar czerwonych ciałek krwi nie jest dla organizmu korzystny. Czerwienica prawdziwa to
choroba, w przebiegu której szpik kostny produkuje nadmierną ilość krwinek czerwonych. Taka
sytuacja sprzyja zakrzepicy, dlatego czerwienica to choroba, którą należy odpowiednio leczyć.
Leczeniem zajmują się hematolodzy.

---

Autor: dr n. med. Anna Słowikowska